بازگشت به قانون

(تا جایی که ذهنم یاری می‌کند، این مطلب نخستین بار، در حوالی سال ۸۹ در نشریه‌ی دانشجویی زیرسوال در دانشگاه شریف، منتشر شد).

هر جامعه انسانی برای بقای خود، باید ابتدا در پی یافتن یک قانون و مقررات صحیح و عقلانی باشد و آنگاه در قدم دوم, وظیفه تک تک اجزای جامعه اجرای آن قوانین و عدم تمرّد از آن است. قوانین و مقررات میثاق نامه‌هایی هستند که همه باید سعی کنند در راستای برپاییِ آنها قدم بردارند و از آنها تبعیت کنند. اگر قانون را از یک کشور بگیریم و اجازه بدهیم فرد یا گروه خاصی با توجه به علایق خود هر تصمیمی خارج از آن را اتخاذ کنند (استبداد)، هرچند ممکن است که گاهی این تصمیمات از سر خیرخواهی باشند اما در نهایت نتیجه‌ای جز دامن زدن به هرج و مرج و تشنج نخواهد داشت.

در رأس همه قوانین، قانون اساسی یک کشور قرار گرفته‌است که در واقع مهمترین سند حقوقی است. قانون اساسی روشن‌کننده‌ی ساختار و اصول سیاسی و بیان‌کننده‌ی نظام حاکم است. تمام قوانین بعدی نیز باید بر اساس اصول قانون اساسی تدوین شوند. قانون اساسی کشور ما مشتمل بر ۱۷۵ اصل در سال ۱۳۵۸ با ۹۹٫۵ درصد آرا به تصویب مردم ایران رسید. این قانون در سال ۱۳۶۸ بازنگری شد و ۹۷ درصد مردم به آن رأی دادند.

یک نگاه گذرا به قانون اساسی کشورمان نشان می دهد که بسیاری از خواسته‌ها و مطالبات مردم که بعضاً در دهه‌ی اخیر بحث برانگیز شده‌است، طبق قانون اساسی وظایفی است که دولت مکلف به انجام آنهاست. در اصل سوم قانون اساسی دولت جمهوری اسلامی مکلف شده است که با بهره‌گیری از همه امکانات خود در راستای بالابردن سطح آگاهی‌های عمومی در همه زمینه‌ها گام بردارد (بند دوم) و ضمناً هرگونه استبداد و خودکامگی و انحصارطلبی را محو کند (بند ششم). در همین اصل آمده که شرایط باید به گونه‌ای باشد که عامه مردم در سرنوشت سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی خویش مشارکت داشته باشند (بند هشتم) و ضمن تأمین حقوق همه جانبه‌ی مردان و زنان جامعه، امنیت قضایی عادلانه‌ای در میان همه‌ی مردم برقرار شود، به نحوی که همه در مقابل قانون برابر باشند (بند چهاردهم).

اصل هشتم قانون اساسی آگاهی و هوشیاری مردم در برابر دولت را نه به عنوان یک حق بلکه به عنوان یک وظیفه (وظیفه‌ی امر به معروف و نهی از منکر) مشخص کرده‌است. یعنی طبق این اصل از قانون اساسی مردم وظیفه دارند همواره در صحنه باشند و نسبت به کاستی‌ها و اشتباهات مسئولین کشور موضع‌گیری کنند. با این اوصاف قاعدتاً برخورد قضایی با مردمی که می‌خواهند به این اصل قانون اساسی عمل کنند، از ریشه فاقدِ معناست. اصل نهم قانون اساسی نیز تصریح کرده‌است که هیچ مقامی حق ندارد به نامِ حفظ استقلال و تمامیت ارضی کشور، آزادی‌های مشروع را، هرچند با وضع قوانین و مقررات، سلب کند.

حقوق مذاهب مختلف و اقلیت‌های دینی در اصل دوازدهم و سیزدهم به رسمیت شناخته شده‌است و در اصل چهاردهم قانون اساسی دولت جمهوری اسلامی و ملت مسلمان موظف شده‌اند که نسبت به افراد غیرمسلمان با اخلاق حسنه و قسط و عدل اسلامی رفتار کنند و حقوق انسانی آنان را رعایت کنند. برقراری بسیاری از این اصول قطعاً می‌تواند شرایط موجود در جامعه را بهبود بخشد و پاسخگوی بسیاری از نارضایتی‌های موجود در کشورمان شود. به همین ترتیب خوب است نگاهی به اصل پانزدهم و نوزدهم داشته باشیم. در این اصول استفاده از زبان‌های محلی و قومی در مطبوعات و رسانه‌های گروهی و حتی تدریس آنها در مدارس آزاد دانسته شده و گفته شده‌است که مردم ایران از هر قوم و قبیله که باشند از حقوق مساوی برخوردارند. در ادامه مقرر شده‌است که زن و مرد از حمایت قانونی یکسانی برخوردار باشند (اصل بیستم) و ضمناً دولت برای تأمین حقوق زنان در جامعه موظف شمرده شده‌است (اصل بیست و یکم).

مسئله‌ی تشکیل تجمع و راهپیمایی که پس از انتخابات سال ۸۸ در محافل سیاسی بحث برانگیز شده‌بود، در واقع محتوای اصل بیست و هفتم قانون اساسی است. در این اصل آمده‌است که «تشکیل اجتماعات و راهپیمایی‌ها، بدون حمل سلاح، به شرط آن که مخل به مبانی اسلام نباشد، آزاد است». شنیدن بعضی از این اصول ممکن است ما را با شرایط موجود دچار تناقض کند، اما به هر حال خوب است که با حقوق خود آشنا باشیم ولو در برهه‌هایی از زمان آن حق و حقوق از ما سلب شده‌باشد. به همین ترتیب در قانون اساسی فعالیت نشریات و مطبوعات تا هنگامی که مخل به مبانی اسلام یا حقوق عمومی نباشند نیز آزاد دانسته شده‌است (اصل بیست و چهارم). ضمناً طبق اصل سی و دوم در صورتی که کسی طبق قانون دستگیر شود، موضوع اتهام باید با ذکر دلایل بلافاصله و به صورت کتبی به او ابلاغ و تفهیم شود و حداکثر ظرف مدت ۲۴ ساعت پرونده مقدماتی به مراجع صالحه قضایی ارسال شود و مقدمات محاکمه در اسرع وقت فراهم شود. حقوق زندانیان در اصول بعدی روشن‌تر شده‌است. به نحوی که همواره اصل بر برائت است (اصل سی و هفتم)، شکنجه و اجبار برای اقرار ممنوع است (اصل سی و هشتم) و هرگز نمی‌توان به کسی که بر اساس قانون دستگیر شده‌است هتک حرمت و حیثیت کرد (اصل سی و نهم).

با بررسی اجمالی قانون اساسی متوجه می‌شویم که برخی از اصول آن معطّل مانده‌اند. و همانطور که گفته‌شد بر اساس وظیفه امر به معروف و نهی از منکر که در اصل هشتم هم به آن تصریح شده‌است، ما نمی‌توانیم نسبت به این موضوع بی‌اعتنا باشیم. البته قانون اساسی کشور ما نیز مانند همه‌ی قوانینِ بشری دیگر، بدون عیب و نقص نیست و قطعاً باید شرایط را به مرور برای برطرف کردن نواقص آن مهیّا کرد. اما تا آن زمان قانون اساسی به عنوان یک میثاق ملی باید برای همه‌ی ما محترم باشد. بلکه باید دامنه‌ی موضوع را فراتر ببریم و بپذیریم که همین قانون اساسی قابلیت‌های فراوانی برای احیای حقوق دینی و انسانی ما دارد. اگر تمام ارکان حکومت «بازگشت به قانون» را پیشه‌ی خود سازند، بسیاری از کاستی‌ها و مشکلات موجود از بین خواهد رفت. به این ترتیب نه بصورت هنجارشکنانه و نه به شکل فراقانونی، بلکه با بازگشت به قانون اساسی می‌توانیم بسیاری از حقوق از دست رفته‌یمان را بیابیم.

618 thoughts on “بازگشت به قانون

  1. mate your site is really cool, but it has a poor Domain Authority
    sad truth is that sites with poor Domain Authority won’t rank high in Google and in result get very little of traffic
    I had the same problem in the past and my website didn’t rank high in Google
    I searched for a professional who would help me with it; found one guy who really helped me rank higher in Google and increase my Domain Authority to 58! I’m super happy with this score
    Contact him: https://janzac.com/contact-janzac/ (his prices are very reasonable for the service he provides)

  2. I was having a share of pain, and I was not indubitable what to do. I gave it a some days until I went to last my doctor. So I went to picture him, and he only told me to arrest over it. I was so glad fitting for that opinion because I realized that the maven medical community did not carefulness here me more than I watch over hither myself. Thus, I did the investigate and I base the prescription to all of my desire here: buy cbd oil

  3. بازتاب: viagra tablets
  4. بازتاب: generic viagra 100mg
  5. بازتاب: sildenafil
  6. بازتاب: viagra for sale
  7. بازتاب: buy generic cialis
  8. بازتاب: generic viagra
  9. بازتاب: generic cialis
  10. I was having provoke figuring out what I should to do. I tried so scads other things prior to I came to a unalterable conclusion. My confidante and I were talking one day, and it discover me in sight of nowhere. I suddenly realized that I heard of a website some culture ago that would better me out. I came on here because I wanted to share my shocking discovery with you all. Here it is: unsecured personal loans online

  11. Great blog post. Some tips i would like to bring up is that laptop or computer memory has to be purchased if your computer can no longer cope with anything you do along with it. One can deploy two random access memory boards of 1GB each, as an example, but not certainly one of 1GB and one having 2GB. One should always check the manufacturer’s documentation for the PC to be sure what type of ram is needed.

  12. بازتاب: sildenafil citrate
  13. بازتاب: viagra coupons
  14. بازتاب: generic cialis tadalafil
  15. بازتاب: cialis generic
  16. بازتاب: viagra prices
  17. بازتاب: cialis cost
  18. بازتاب: viagra generic
  19. Woah! I’m really digging the template/theme of this blog.
    It’s simple, yet effective. A lot of times it’s challenging to get that “perfect balance” between user friendliness and visual appearance.

    I must say you have done a very good job with this.
    Additionally, the blog loads super quick for me on Opera.
    Outstanding Blog!

  20. بازتاب: generic viagra available
  21. بازتاب: cialis pills
  22. بازتاب: viagra 100mg
  23. بازتاب: sildenafil generic
  24. بازتاب: tadalafil generic
  25. s%3A%2F%2Fwww.ssa.gov%2Fplanners%2Fsurvivors%2F1945s.html&linktype=Organic&referrer=&agent=&page=0&mkt=&c=1000&d=&td=&n=1010&af=1&at=search&AdUnitId=11707262&AdUnitName=search-starter1&tid=faa23c83-46f3-4661-84db-27fd3254286e&adPosition=4&isid=&ab_isSticky=&ab_startDate=&ab_endDate=&ab_per=&nu=true&ptv=1&templateName=AdsTags_AdsBlock_algo_side_imagesTab_videoTab_shoppingTab_related_relatedSideBar_imgWidget_videoWidget_productAds_hamburger&templateCounts=0_3_10_6_1_1_0_8_8_1_0_0_1&geo=us&url=https://4serial.com

  26. is a trusted QQ Online poker Online and Bandar Ceme
    Online wagering site that offers online card video games such as Online
    Online Poker, DominoQQ, Capsa Online, Ceme Online, Ceme99, Online Gaming Online Texas Hold’em Sites.
    QQ Online Poker Ceme, the most effective and also best
    on-line casino poker agent website with 24 hour IDN Online Texas hold’em service.
    For those of you Lovers of the game Online Online as well as that intend to play betting Online Texas hold’em, Online Ceme, Domino QQ, City Ceme,
    Online Betting, Bandar Capsa Online in 1 ID

  27. Hi there! I know this is kind of off-topic however I needed to
    ask. Does building a well-established website like yours require a large
    amount of work? I’m brand new to blogging but I do write in my journal everyday.
    I’d like to start a blog so I will be able to share my personal experience and views online.
    Please let me know if you have any kind of ideas or tips for brand new aspiring
    blog owners. Appreciate it!

  28. is a relied on QQ Online poker Online and also Bandar Ceme Online wagering website that
    gives on-line card games such as Online Poker, DominoQQ,
    Capsa Online, Ceme Online, Ceme99, Online Gambling Online Poker Sites.
    QQ Poker Ceme, the best and most safe online casino
    poker agent website with 1 day IDN Online Poker solution. For those
    of you Lovers of the game Online Online and also
    that intend to play betting Online Casino poker, Online
    Ceme, Domino QQ, City Ceme, Online Gaming, Bandar Capsa Online
    in 1 ID