سی چهره‌ی علمی و هنری ایران

سی چهره‌ی علمی و هنری ایران

داستان بر می‌گردد به یکی از جلسات دکتر شفیعی‌کدکنی در سال ۹۴٫ ایشان یک روز تعریف کرد که آلمانی‌ها کار مشابهی انجام داده‌اند و مهم‌ترین شخصیت‌های تاریخشان را انتخاب کرده‌اند. بعد گفت به نظرتان مهمترین افراد تاریخ ایران چه افرادی هستند؟ قرار شد هر دانشجو فهرستی با سلیقه‌ی خودش برای جلسات بعد بیاورد. این فهرست سی‌نفره را من آماده کردم و قبل از کلاس به ایشان نشان دادم. دکتر شفیعی گفت سی‌نفر زیاد است. بعد سر کلاس توضیح داد که درست است قطعاً ذوق و سلیقه‌ی آدم در این کار بسیار تأثیر دارد (و مثالی از دکتر مصاحب آورد)، ولی وقتی می‌بینیم بعضی اسامی در تمام فهرست‌ها تکرار می‌شوند، متوجه می‌شویم که این افراد حتماً جزء بزرگ‌ترین شخصیت‌های تاریخ ایران هستند که با هر سلیقه‌ای مجبوریم اسمشان را بنویسم.
از قضا در فهرستی که من نوشته‌ام تقریباً نصف افراد مربوط به قرن ۴ و ۵ هستند.

نام تاریخ (هجری قمری) دلیل انتخاب
۱ خوارزمی پیش از ۱۸۵-پس از ۲۳۳ پایه‌گذاری علم جبر و مقابله
۲ ابن خردادبه ۲۱۱-۳۰۰ از پیشگامان علم جغرافیا در جهان اسلام
۳ محمد طبری ۲۲۴-۳۱۰ آثار درخشان در تفسیر قرآن و تاریخ
۴ رودکی ۲۴۴-۳۲۹ پایه‌گذاری شعر فارسی
۵ زکریای رازی ۲۵۱-۳۱۳ آثار درخشان در پزشکی و ارائه‌ی تفکرات فلسفی غیراقتباسی
۶ شیخ کلینی ۲۵۸-۳۲۸ نگارش کتاب اصول کافی در فقه شیعه
۷ عبدالرحمن صوفی رازی ۲۹۱-۳۷۶ تألیف کتاب صورالکواکب در زمینه‌ی نجوم رصدی
۸ شیخ صدوق ۳۰۶-۳۸۱ نگارش کتب متعدد در فقه و حدیث شیعه (من لایحضره الفقیه)
۹ ابوالوفا بوزجانی ۳۲۸-۳۸۶ آثار درخشان در مثلثات و هندسه‌ی ترسیمی
۱۰ فردوسی ۳۲۹ – پیش از ۴۱۱ سرودن شاهنامه
۱۱ ابونصر عراق ۳۴۹-۴۲۸ آثار درخشان در زمینه‌ی مثلثات کروی (ابداع شکل مغنی)
۱۲ ابوبکر کرجی اواسط قرن ۴- ۴۱۰ یا ۴۲۰ به کمال رساندن علم جبر
۱۳ ابوسعید ابوالخیر ۳۵۷-۴۴۰ چهره‌ی تأثیرگذار در عرفان
۱۴ ابوریحان بیرونی ۳۶۲-۴۴۰ نظریه‌پردازی نقادانه در فیزیک ارسطویی، نجوم و علوم انسانی
۱۵ ابن سینا ۳۷۰-۴۲۸ نگارش کتاب‌های جامع در فلسفه و طب (شفا و قانون)
۱۶ ابوالفضل بیهقی ۳۸۵-۴۷۰ نگارش تاریخ بیهقی به عنوان نمونه‌ی درخشان نثر فارسی
۱۷ خیام ۴۴۰-۵۳۶ ابداع روش‌هایی نو در جبر و مقابله‌ی هندسی
۱۸ محمد غزالی ۴۵۰-۵۰۵ چهره‌ی تأثیرگذار تفکر اشعری
۱۹ سنایی ۴۷۳-۵۴۵ پیوند عرفان با شعر فارسی
۲۰ نظامی گنجوی ۵۳۵-۶۰۷ یا ۶۱۲ سرودن منظومه‌های داستانی (خمسه)
۲۱ عطار ۵۴۰-۶۱۸ نگارش آثار ادبی در زمینه‌ی عرفان (منطق الطیر، تذکره الاولیا و …)
۲۲ فخر رازی ۵۴۳-۶۰۶ آثار درخشان در علوم عقلی و نقلی اسلامی (تفسیر کبیر)
۲۳ خواجه نصیرالدین طوسی ۵۹۷-۶۷۲ تلاش برای ارائه‌ی مدل‌های غیربطلمیوسی در نجوم و آثار جامع در فلسفه و کلام
۲۴ مولوی ۶۰۴-۶۷۲ آثار درخشان در غزل عرفانی (دیوان شمس کبیر) و مثنوی تمثیلی (مثنوی معنوی)
۲۵ سعدی ۶۰۶-۶۹۱ آثار درخشان در غزل عاشقانه و ادبیات تعلیمی (بوستان و گلستان)
۲۶ عبید زاکانی ۷۰۱-۷۷۲ نگارش طنز و فکاهه در قالب‌های مختلف
۲۷ حافظ حدود ۷۲۷-۷۹۲ به کمال رساندن غزل فارسی
۲۸ غیاث الدین جمشید کاشانی حدود ۷۹۰-۸۳۲ محاسبات دقیق در ریاضیات (از جمله نسبت محیط به قطر دایره و جیب یک درجه)
۲۹ ملاصدرا ۹۸۰-۱۰۵۰ آثار درخشان در فلسفه
۳۰ صائب تبریزی حدود ۱۰۰۰-۱۰۸۰ آثار درخشان در شعر سبک هندی

1,922 thoughts on “سی چهره‌ی علمی و هنری ایران

    1. بعضی شخصیت‌ها خیلی معروف هستن، ولی در عمل بیش از اون که نوآور باشن، علوم روزگارشون رو بازنشر کردن. تا حدی که من مطالعه کردم شیخ بهایی و فارابی از این دست هستن.

  1. Hey very nice blog!! Man .. Excellent .. Amazing .. I will bookmark your site and take the feeds alsoI’m satisfied to find a lot of useful info right here within the post, we’d like develop extra strategies in this regard, thanks for sharing. ggkbebefdafc

  2. I抦 impressed, I must say. Really hardly ever do I encounter a blog that抯 both educative and entertaining, and let me inform you, you will have hit the nail on the head. Your idea is excellent; the difficulty is something that not sufficient people are talking intelligently about. I am very completely happy that I stumbled across this in my seek for one thing relating to this.

  3. Can I just say what a reduction to seek out someone who really is aware of what theyre speaking about on the internet. You positively know easy methods to convey a problem to mild and make it important. More people must learn this and understand this facet of the story. I cant consider youre not more well-liked since you undoubtedly have the gift.

  4. I think that what you said was very reasonable.
    However, what about this? what if you were to create a killer
    post title? I ain’t saying your content is not solid, however what if
    you added a title that grabbed people’s attention? I mean سی چهره‌ی علمی و هنری
    ایران is a little vanilla. You ought to peek at Yahoo’s home
    page and note how they create post headlines to get viewers to open the links.
    You might try adding a video or a picture or two to get readers excited about
    everything’ve written. In my opinion, it might make your website a little bit more interesting.